Zhulq.com

Ajax normalde bir futbol takımı ve deterjan ismi. Ama bilgisayar dünyasında yerinde kullanılınca oldukça iyi sonuçlar verebilecek bir teknoloji.

Ajax için ( türkçe okunuşu amerikan ingilizcesinde “eyceks” şeklinde ) interneti gezdiğiniz program içinde javascript ile ilişkilendirilmiş bir veri aktarım rutini denilebilir.

Gmail ya da benzeri google servislerinde bir yere tıklayınca sayfanın tamamı değilde belirli bir bölümünün değiştiğini görmüşsünüzdür. O sırada da yuvarlak küçük elipsler bir çember etrafında dönen bir ikon olarak çıkarlar hani. İşte sayfanın her yerinin değil sadece ilgili kısmının değişmesi işini ajax destekli browser programınız karşıdaki sunucu ile haberleşip o kısmı güncelleyerek gerçekleştiriyor.

Peki ajax neden kullanılır ?

 Ajax kullanım sebeleri hızlı iletişim kurulması, işleri bazen basitleştirmesi, sunucu yükünü hafifletmesi olarak sıralanabilir.

Kullanıcı işlemini yaptığında tüm sayfanın değil ilgili kısmın yeniden yüklenmesi hızı arttıracaktır. Framework kullanarak yazılan scriptlerde zaten hazır ajax sınıfları yine işinizi kolaylaştıracaktır. Çok hit alan hızlı veri transferleri gerçekleşen sitelerinizde ise yükü azaltmak için yine ajax bulunmaz nimetler arasındadır.

Nerede Kullanmalıyız ?

Tıpkı hayatta da olduğu gibi internettede programlama yaparken asla ama asla bir ya da bir kaç kural ve teknolojiye bağımlı kalamazsınız. Ajax içinde bu işte geçerli.

Eğer tüm site ve linklerde ajax kullanırsanız arama motorlarında baştan kaybedersiniz. Çünkü arama motorları ajax linklerini değerlendiremeye almayabilir ki büyük ihtimalle öylede olacaktır. Benim düşünceme göre bir arama motoru örümceği bir de ajax ile donatılırsa artık 3-4 kat yavaş tarama yapacak demek olur. Üstelik kararsızlığıda artacaktır. Yani sitenizde bir şeyi okumak için birileri bir linke tıklıyorsa bu sayfaları eski usül açtırmalısınız. Tabi arama motorları görüyorsa o kısmı.

Yok admin panel, eposta servisi ya da motorların ulaşmadığı bir yerse ajax deneyin derim. Kısa ajaxı,

• form gönderme işlemlerinde
• oy verme işlemlerinde
• admin panellerde
• eposta servislerinin içinde
• fotoğraf güncelleme işlemlerinde
• değişken bilgilerin alınacağı ama tek sayfa olacak borsa ekranları, maç skorları gibi ekranlarda
• kullancının kendine ait sayfalarında, bilgi güncelleme sayfalarında
• kapalı sistem script programlarında, mesela muhasebe scriptlerinde

Örnekler çoğaltılabilir ama mantık değişmez. Eğer umuma açık bir siteniz varsa arama motorlarını gözden çıkartmamalı ve ajaxı ona göre kullanmalısınız.

Ajax Nasıl kullanılır ?

Ajax kütüphaneler yardımı ile oldukça hızlı ve verimli kullanılabilir. Örnek kütüphaneler;

• dojo
• civciv-lib
• moofx
• behavior
• prototype
• scriptaculous
• XScript
• Xajax
• PHPLiveX

Bir aralar Xajax kullanmıştım ama smarty template sistemi ile bir türlü iyi geçinmesini sağlayamamıştım. Baktım projeden çok vakit alacak bende smarty ile devam etmiştim. Gayet güzel çalışıyor normalde tavsiye ederim. prototype çok kullanılan ve tavsiye edilen diğer bir kütüphane.

Daha detaylı ajax kullanımını merak ettim diyenler wikipedia/ajax sayfasını ziyaret edebilirler.

Sevgiyle kalın…